فه‌لستین و ئیسڕائیل و پرسی کورد

فه‌لستین و ئیسڕائیل و پرسی کورد

بۆچوونه‌کانم له‌سه‌ر پرسی ئیسرائیل به‌پێی ناوه‌ڕۆکی وتاره‌که‌ی هاوڕێ پژمان ئیبراهیمی له‌و خاڵانه‌ خواره‌وه‌دا کورت ده‌که‌مه‌وه‌:

بۆچوونه‌کانم له‌سه‌ر پرسی ئیسرائیل به‌پێی ناوه‌ڕۆکی وتاره‌که‌ی هاوڕێ پژمان ئیبراهیمی له‌و خاڵانه‌ خواره‌وه‌دا کورت ده‌که‌مه‌وه‌:

١. به‌ بۆچوونی من ده‌رکردنی ئابوری له‌ فۆڕمی ئێکۆلۆژیک و گۆڕینی شێوه‌ی به‌رهه‌م هێنان له‌ فۆڕمی هه‌ره‌وه‌زی کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ فۆڕمه‌کانی دژی ئه‌و فۆڕمه‌ و ساز کردنی شێوه‌ی هه‌نووکه‌یی بازاڕ کار و کاڵا ده‌بێت به‌ زانستنه‌ما (Pseudoscience) به‌ هه‌ژمار بێت نه‌ک زانست. له‌ ڕاستیشدا چه‌مکی و ده‌سته‌واژه‌ی “ئابوری” بۆ ئه‌م زانستنه‌مایه‌ ساخته‌ناوه (Pseudonym) نه‌ک ناو ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر‌ هه‌موو دونیاش پێچه‌وانه‌ بیر بکاته‌وه‌ که‌ سه‌یر‌ نییه‌ له‌م جیهانه‌ سه‌ره‌وبنه‌دا! ئیسڕائێلییه‌کان ڕاسته‌ مۆدێله‌ چه‌وسێنه‌رانه‌ی ئابورییان سیستێماتێزه‌ کردووه‌، به‌ڵام پاشماوه‌کانی ئابوری هه‌ره‌وه‌زی کۆمه‌ڵایه‌تیی ده‌بێت به‌ بنخانی دامه‌زراندنی مۆدێلی کیبوتسه‌کانیش.

٢. ئیسڕائیلییه‌کان یان که‌نعانییه‌کان که‌ به‌ هه‌ڵه‌ ئه‌مڕۆ ناوی دینه‌که‌یان کراوه‌ به‌ شوناسیان، خاوه‌نی زمانی خۆیان واتا عیبری، هه‌روه‌ها خاکی خۆیان که‌نعان یان ئه‌مڕۆ ئیسڕائیل، فه‌رهه‌نگ و مۆدێلگه‌لی ئابوری تایبه‌ت به‌ خۆیان بۆ نموونه‌ هه‌ره‌وه‌زیی له‌ ناو کیبوتسه‌کانی ئیسڕائیلن و بێ مشتومڕ ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ ئه‌وان ده‌کات به‌ نه‌ته‌وه‌.

٣. ئه‌وان به‌ درێژایی مێژوو له‌ دوای په‌رته‌وازه‌ کردنیان له‌ لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی بابله‌وه‌، دینه‌که‌یان وه‌کو تاکه‌ که‌ره‌سه‌ بۆ پاراستنی خۆیان به‌کار هێناوه‌. به‌م‌ هۆیه‌ش زۆرتر به‌ناوی دینه‌که‌یان پێناسه‌ ده‌کرێن.

٤. شوناسی ئیسڕائیل وه‌ک نه‌ته‌وه‌ پرسێکی ڕه‌وایه‌ له‌سه‌ر خاکی مێژوویی خۆی. له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ کورد و عه‌ڕه‌ب و ڕۆمین که‌ له‌ درێژه‌ی مێژوودا له‌ سه‌ر خاکی مێژوویی ئه‌وان، که‌نعان نه‌ته‌وه‌سازییان کردووه‌ و دێموگرافی ئه‌وانیان شێواندووه‌ و خاکیان لێ داگیر کردوون. مافی ڕاسته‌قینه‌ی خۆیانه‌ که‌ له‌سه‌ر خاکی مێژووی خۆیان به‌بێ داپڵۆسینی نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ نه‌ته‌وه‌سازیی بکه‌ن.

٥. له‌ڕاستیدا ئێمه‌ ده‌بێت چه‌مکگه‌لی نه‌ته‌وه‌ و ده‌وڵه‌ت و ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ لێک جیا بکه‌ینه‌وه‌ که‌‌ له‌ڕاستیدا له‌ لایه‌ن سیاسه‌ت (سیدۆپۆله‌تیک)ـه‌وه‌ شێوێندراون و دژایه‌تی له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ که‌ له‌ ڕاستیدا ڕووی دووهه‌می ناسیۆنالیسمه (که ئه‌م چه‌مکه‌ش هه‌ر ساخته‌ناو یان سیدۆنیمه‌ بۆ نه‌ته‌وه‌گه‌رایی‌ نابێت له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌ت و‌ نه‌ته‌وه‌ وه‌ک دوو چه‌مکی ڕاسته‌قینه‌ بکه‌ین به‌ بناغه‌). ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ له‌ڕاستیدا که‌ره‌سه‌یه‌کی چینایه‌تییه‌ و له‌گه‌ڵ چه‌مکی ڕاسته‌قینه‌ی ده‌وڵه‌ت به‌واتای نه‌ته‌وه‌ی ڕێکخسته‌ ده‌بێت جیاوازی بنه‌ڕه‌تی هه‌بێت.

٦. نه‌ته‌وه‌بوونی ئیسڕائیلییه‌کان په‌یوه‌ندی به‌ کۆچبه‌ره‌ جوله‌که‌کانی ئێستای ئیسڕائیلیش نییه‌. هه‌رچه‌ند ڕه‌نگە ئه‌وانیش له‌ڕاستیدا ئیسڕائیلیگه‌لێک بن که‌ هه‌زاران ساڵ ئاواره‌یی ئاسیمیله‌ی کردبێتن و زمانی یه‌که‌میان گۆڕابێت، به‌ڵام دینه‌که‌ توانیویه‌تی شوناسی نه‌ته‌وییان بپارێزێت. گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ سه‌ر نه‌ته‌وه‌ی ڕاسته‌قینه‌ هه‌ڵه‌ و تاوان نییه‌! له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش هه‌ر ئه‌و به‌شه‌ له‌ نه‌ته‌وه‌ی ئیسڕائیل که‌ ئانتی-سیمیتیسته‌کانن، ته‌نیا ئه‌وان به‌ جوله‌که‌ و ئیسرائێلی ده‌زانن به‌سه‌ بۆ به‌ڵگه‌ی نه‌ته‌وه‌ بوونیان. بۆیه‌ ئیسرائیل ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر زۆر بچوکیش بن، هه‌ر نه‌ته‌وه‌ن. نه‌ته‌وه‌ بوون به‌ گه‌وره‌یی و بچوکی نییه‌!

٧. ڕه‌وا نییه‌ که‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئیسڕائیلییه‌کان ئابوری چه‌وسێنه‌رانه‌‌یان بنه‌ماسازی کردووه‌ بنه‌ما نه‌ته‌وه‌ییه‌که‌یان و مافی سه‌روه‌ریی به‌سه‌ر نیشتمانه‌که‌یان زه‌وت بکرێت و نکۆڵی له‌ نه‌ته‌وه‌بوونیان بکرێت. نه‌ته‌وه‌بوونی ئه‌وان ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ر دینه‌که‌یان، به‌ڵکو ئه‌وان له‌ قۆناغێکدا به‌ دین نه‌ته‌وه‌سازییان ده‌ست پێکرد و به‌ پاشایه‌تی نه‌ته‌وه‌که‌یان ڕێکخسته‌ کرد و ده‌وڵه‌تسازییان بۆ کرد و دین و ده‌وڵه‌تیان لێک هۆنییه‌وه‌. واتا هاوکات هه‌م پێغه‌مبه‌ریان هه‌بوو و هه‌م پاشا و ئه‌وه‌ نهێنی سه‌رکه‌وتنی ئه‌و گه‌له‌ بچوکه‌ و دره‌وشانه‌ویان بوو. وانه‌یه‌کی مێژوویی بۆ کورد که‌ که‌رسه‌کانی نه‌ته‌وه‌سازیی ناناسێت.

٨. ئێمه‌ ده‌بێت له‌و تێگه‌یشتنه‌ کلاسیکه‌ دوور بکه‌وینه‌وه‌ که‌ پێمان وا بێت ده‌وڵه‌ت و نه‌ته‌وه‌ یه‌که‌کانی پێکهێنه‌ری سیسته‌می سه‌رمایه‌داریین، چۆن ڕاست نییه‌. ئه‌وه‌ په‌رسپێکتیڤێکی چه‌پته‌وه‌رانه‌یه‌ که‌ هه‌ڵوێستی دژه‌نه‌ته‌وه‌یی بناغه‌ڕێژی ده‌کات، و چه‌په‌کانیش به‌و دژه‌نه‌ته‌وه‌ییه‌ی خۆیان گه‌وره‌ترین زیانیان له‌ خۆیان و سۆسسیالیسم داوه‌. چونکه‌ نه‌ته‌وه‌ و ده‌وڵه‌تیان وه‌ک دوو که‌رسه‌ و دینامیکی به‌هێزی جوڵێنه‌ر دووده‌ستی ڕادستی دوژمنی خۆیان واتا سه‌رمایه‌داری کردووه‌ و خۆیان ئیزۆله‌ کردووه‌ و گیشتوون به‌ ڕۆژی ئه‌مڕۆ. نه‌ته‌وه‌ و ده‌وڵه‌ت ده‌بێت پێناسه‌ بکرێنه‌وه‌ و له‌ ده‌ستی چه‌وسینه‌ره‌ نارسیسیته‌کان ده‌رخزێنرێن.

٨. نه‌ته‌وه‌ی ئیسڕائیل نابێت به‌ شێوه‌ی ڕووبه‌ری هه‌ڵسه‌نگێندرێن. ئه‌وان له‌ ڕاستیدا هه‌موو ناوچه‌که‌ دژیانه‌ و باڵاده‌ستی ئه‌وان ته‌نیا هۆکاری سیاسی و ئابوری نییه‌. ئه‌وان بۆ پێشگری له‌ بنده‌ستیان‌هیچ ڕێگایه‌کی دیکه‌یان جگه‌ له‌ باڵاده‌ستی بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه‌. ئه‌وان زۆر باش وانەیان له‌ مێژوو گرتووه‌ و ده‌زانن ئه‌گه‌ر ئه‌‌و باڵاده‌ستییه‌ نه‌بێت، مه‌حکومن به‌ بنده‌ستی و ته‌نانه‌ت چاره‌نووسێکی مه‌رگبارتر له‌ چاره‌نووسی به‌نی‌قوڕه‌یزه. کوردیش له‌ڕاستیدا له‌ ناوچه‌یه‌ک که‌ نه‌ته‌وه‌ باڵاده‌سته‌ هاره‌کان مافی دیاری کردنی چاره‌نووسی گه‌لانیان هه‌یه‌، ڕێگایه‌کی دیکه‌یان نییه‌ جگه ‌‌له‌ باڵاده‌ستی. به‌ڵام باڵاده‌ستی کورد جیاواز ده‌بێت چونکه‌ هه‌ڵکری مێنتاڵیته‌ی زاگرۆسییه‌.

٩. به‌راورد کردنی داعش و ئیسرائیل زۆر هه‌ڵه‌یه‌، و له‌هیچ شتێکدا کرداریان له‌ یه‌ک ناچێت. هێرشه‌کانی ئیسڕائیل بۆ فه‌لستین په‌رچه‌کرداره‌ به‌ هێرشه‌کانی ئه‌وان. فه‌لیستینییه‌کان له‌ دوای بزوتنه‌وه‌ی جۆرج حه‌به‌ش شکڵی ڕزگاریخوازانه‌ی نه‌بووه‌، و بۆنی پێکه‌وه‌ ژیانی لێ نایه‌، به‌ڵکو ئایدیۆلۆژی ئیسلامی و فاشسیسمی عه‌ڕه‌بی به‌سه‌ریاندا زاڵه هه‌موو ساتێک بۆ‌هه‌لێک ده‌گه‌ڕێت بۆ دووپات کردنه‌وه‌ی حوده‌یبییه‌ و چاره‌نووسی به‌نی‌قوڕیزه‌ به‌سه‌ر ئیسڕائیلدا و ئه‌وانیش ئه‌وه‌ ده‌زانن و ده‌رفه‌تیان بۆ درووست ناکه‌ن.

١٠. دین یه‌کجار زۆر کۆنتره‌ له‌ کۆڵۆنیالیسم و دواتر وه‌ک مه‌زهه‌ب کراوه‌ به‌ که‌ره‌سه‌یه‌کی کۆڵۆنیالیستی له‌ کاتێکدا کارکردی دیکه‌شی زۆرن و نابێت چاوپۆشیان لێ بکرێت. کوردیش ‌پێشتر دینی بۆ نه‌ته‌وه‌سازی و ده‌وڵه‌تسازی به‌کار هێناوه‌ که‌ ئه‌مڕۆ به‌ هۆی هه‌زاران ساڵ بنده‌سته‌یی ئه‌و ئه‌زموونه‌ی فه‌رامۆش کردووه‌. ئه‌مڕۆ له‌ پێناو ڕزگاری خۆیدا، ناچاری دیسار ئه‌م وانیه‌ وه‌ربگرێته‌وه‌ وهەر‌ بۆیه‌ش پێویستی به‌ دینێکی بێ شه‌ریعه‌تی نه‌ته‌ویی هه‌یه‌ که‌ کۆی بکاته‌وه‌.

١١. پرسی کورد و فه‌لستین زۆر له‌ یه‌ک ناچێت، به‌ڵکو له‌گه‌ڵ ئیسرائیل زۆرتر له‌ یه‌ک ده‌چێت؛ به‌م جیاوازییه‌ که‌ کورد چه‌ن قۆناغ له‌دوایه‌یه‌. کورد ئه‌گه‌ر پرسیخۆی له‌ فه‌لەستین بچوێنێت و به‌وان گرێی بداته‌وه‌ و له‌وان مۆدێلسازیی بکات، ته‌نیا ڕێگای شکست ده‌پێوین. دیاره‌ لێکچوونی زیاتر له‌ ئیسرائیلیش ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت که‌ کورد له‌وانیش و له‌ هیچکه‌سی دیکه‌ مۆدێلسازی بکات، به‌ڵکو ده‌بێت داهێنان بکات بۆ مۆدێلێکی تایبه‌ت به‌ دۆخی خۆی.

سه‌باره‌ت به‌ ڕۆڵی کورد له‌ کێشه‌ی نێوان ئیسرائیل و فه‌له‌ستیندا ده‌بێ بزانین که‌ کورد له‌ ناو هه‌ر دوو گه‌لی فه‌لستین و ئیسڕائیل پێکهاته‌یه‌کی به‌رچاوه‌. به‌پێی هه‌ندێک وته‌ ٢٥٪ فه‌لستین به‌ ڕه‌چه‌ڵه‌ک کوردن و له‌ ناو ئیسرائیلیش ڕێژه‌ی کورد ده‌گاته‌ ٢٥٠٫٠٠٠ که‌س. ئێمه‌ لێره‌وه‌ ده‌بێت ئه‌و بناغیه‌‌ بکه‌ین به‌ بناغه‌یه‌ک بۆ ئاشتی ئه‌و دوو گه‌له‌ و به‌ هه‌ڵوێستی گرێدارانه‌ له‌ دژی هه‌ر کام له‌وان، دۆخی ئه‌وان و خۆشمان ئاڵۆزتر نه‌که‌ین. عه‌ڕه‌ب هه‌تا ئێستا ته‌نیا دوژمنایه‌تی کوردی کردووه‌، و ئێمه‌ له‌به‌ر ئه‌وان ڕه‌وا نییه‌ که‌ ئیسڕائیل له‌ کورد بکه‌ین به‌ دوژمن، که‌ نین. کورد ئه‌وه‌ش ده‌بێ بزانێ دۆستایه‌تییه‌کی هۆشمه‌ندانه‌ له‌گه‌ڵ ئیسرائیل به‌ پلان و پرۆژی نه‌ته‌وه‌یی خۆمانه‌وه‌، زۆر سوودمه‌نده‌.

نه‌ته‌وی عه‌ره‌ب، ئه‌حواز و قه‌زافی لێده‌رچێت به‌ کرده‌وه‌ نیشانیان داوه‌ که‌ دوژمنی خوێنیی کوردن و سه‌مپاتی ناییڤستی ئێمه‌ بۆ فه‌له‌ستین که ‌وه‌ک نه‌ته‌وی عه‌ره‌ب خاوه‌نی زیاتر له‌ بیست ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یین که‌ ته‌نانه‌ی یه‌کدانه‌شیان پشتیوانی پرسی کورد ناکات، وه‌شانێکی کوشه‌نده‌یه‌ له‌ دۆزی ڕزگاریی کورد.

وته‌ی کۆتاییم ئه‌وه‌یه‌ که‌ کورد نابێت به‌ په‌رسپه‌کتیڤی سیدۆساینسی سیاسه‌ت و سیدۆنیمه‌کانی (ساخته‌ناو) له‌ چه‌مکه‌کان تێبگات. کورد ده‌بێت زانستی نوێ به‌ چه‌مک و پێناسه‌گه‌لی نوێ دابێژێته‌وه‌.

مانی ڕه‌حیمی

دوایین پۆستەکان

زیاترین شرۆڤەکراوەکان

ڤیدیۆ دلخوازەکان